Ελύτης: O αρχιτέκτων μηχανικός του στερητικού άλφα των μεταφράσεων.

 

 

Κάποτε βρέθηκε ένα ημερολόγιο δύο γλωσσών,

οι οποίες αποπειράθηκαν να κινηθούν προς

τα γαλαζοπράσινα νερά του Ελύτη για να

μεταφράσουν με τον δέοντα σεβασμό το Μονόγραμμά του.

Στο ημερολόγιο πλοίου τους έγραφαν,

“Tόπος αναχώρησης: Αγγλία” η μία,”Tουρκία” η άλλη,

“Τόπος συνάντησης : το κέρινο επισφραγισμένο Μονόγραμμα του Ο. ΕΛύτη”.

“Γλώσσα γραφής : η μητρική των απογόνων του δημιουργού, ΕΛ-ληνική.

    Προ απόπλου, έλαβαν τα απαραίτητα εφόδια και εμπλουτίζοντας τα γνωσιολογικά

τους αμπάρια, ετοιμάστηκαν να ανοίξουν πανιά με προορισμό την νήσο του

Μονογράμματος, όπου αυτοκράτειρα ήταν η  γλώσσα η ελληνική, καθισμένη  σε

σκαλιστό θρόνο που είχε κατασκευάσει ο ίδιος ο Ελύτης από όστρακο και φίλντισι.

Αποπλέουσες η μία από τον βορρά και η άλλη από την ανατολή, καθόρισαν ως σημείο

συναντήσεως το Αρχιπέλαγος. Σκέφτηκαν ότι και οι δυο μαζί, θα ήταν ευκολότερο να

αντιμετωπίσουν η μια τα κενά και τις αμφιβολίες της άλλης.

    Καθώς άρχισαν να προσεγγίζουν προς την αφροστόλιστη νήσο του Ελύτη, ένα

αιγαιοπελαγίτικο αεράκι με αρώματα νυχτολούλουδου και ανθισμένων

 σαλκιμίων, που του δάνεισαν την δροσιά τους τα κύματα, άγγιξε το σώμα των

 γλωσσών και αφού περιπλανήθηκε επιδερμικά πάνω τους, εισχώρησε έως το βάθος

 της ψυχής τους, κάνοντας τις αισθήσεις τους να μουδιάσουν, σαν να τις είχε πλέον

υποτάξει με ξόρκια η Κίρκη και μια φωνή γλυκιά, σαν κάτι δυνατότερο από ψίθυρος,

 που σχηματιζόταν από τον άνεμο που τριγυρνούσε ανάμεσα στα κατάρτια,

ακούστηκε να λέει:          

               «Θα πενθώ πάντα μ’ακούς; για ΄σένα, μόνος, στον Παράδεισο».   

Οι γλώσσες κοιτάχθηκαν άλαλες, σαστισμένες, γεμάτες αναρίθμητα ερωτηματικά

Και ένα πώς, που έμοιαζε σχεδόν αβοήθητο! πώς να εξηγήσουν αυτό το πένθος του

Πάντα; της δήλωσης του αιώνιου; και ύστερα το κόμμα, αυτό το μικροσκοπικά

τεράστιο σημείο στίξης και σιγής, που στέκεται εκεί ως βάλσαμο, επιτρέποντας στο

σφιγμένο διάφραγμα να πάρει μια βαθιά ανάσα, πριν ξεσπάσει από το στόμα το

                                                           «μ’ ακούς;»,

το εστεμμένο εξομολογητικό ερωτηματικό απόγνωσης που ψάχνει την επιβεβαίωση, κάνει τα

μάτια να βουρκώνουν και μοσχοβολά ψυχή;

    Έπειτα άλλο ένα κόμμα, σαν να επιθυμεί να μεταγραφεί σε λέξη θλιμμένη με ωμέγα,

ένα μι που της λείπει η περισπωμένη για να ολοκληρωθεί,  κι όμως τηρεί σταθερά την

θέση του, για να ακολουθήσει η χάρις, όχι η αιτία, «για ΄σένα», και εν συνέχεια ο τόπος.

 Το παραδείσιο τέλος, η εμμελώς (μέλος-μουσική) τελείωση όλων πλην του Ελύτη,

που ζητά το ελάχιστο  και τιμωρείται με το μέγιστο καθώς στο ελάχιστο τελειώνεται

και στο παραδεισένιο μέγιστο τελειώνει μόνος, κενός, έρημος να σιγοψιθυρίζει

 «να σε βλέπω μισή να περνάς στο νερό και μισή να σε κλαίω στον Παράδεισο».

    Οι γλώσσες υποκλίθηκαν στο μεγαλείο του σφραγισμένου με το Έψιλον και το 

Λάμδα της ελληνικής γλώσσας  Μονογράμματος κι εφόσον δεν κατάφεραν να 

αποδώσουν διαισθητικά την μετάφραση, επανέπλευσαν στους λιμένες τους έχοντας

«την ανταύγεια στο πρόσωπό του νερού του τρεμάμενου» και

άλυτα τα μυστήρια του θαύματος, αντιλαμβανόμενες ότι αποπειράθηκαν κάτι που

τις ξεπερνούσε.

 

«…ελιά και λουΐζα, μάρμαρο και πευκώνας, νεράντζι και θαλασσόβραχος, πάντοτε στα όρια του θαύματος.» Ο. Ελύτης

                                                                                                                                     Π.Κ

ΟΠΕΝΧΑΪΜΕΡ επιστήμονας για την ανθρωπότητα ή άνθρωπος για την επιστήμη;

 

ΡΟΜΠΕΡΤ ΟΠΕΝΧΑΙΜΕΡ-Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ 

των  Sherwin Martin J. & Bird Kai  

Η έρευνα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου διήρκεσε 25 χρόνια.  Η ιστορία του Οπενχάιμερ υπενθυμίζει ότι η εθνική ταυτότητα των Η.Π.Α. παραμένει στενά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό της πυρηνικής εποχής.Αμφίσημη προσωπικότητα ( 1904-1967 )ο πατέρας της ατομικής βόμβας  όπως αμφίσημη είναι και η τεχνολογία. Ένα αμυντικό ή επιθετικό όπλο δεν παύει να είναι πάντοτε όπλο. Άραγε στο βωμό του κέρδους ή της επιβίωσης;  Οι αναζητήσεις μιας ιδιοφυίας αλλά και το βλέμμα ενός τρελού!  Για τους φιλελεύθερους συμβόλιζε τον άνθρωπο που αποκάλυπτε το ανήθικο πρόσωπο της Δεξιάς. Για τους πολιτικούς του εχθρούς ήταν ένας κομμουνιστής, ένας αποδεδειγμένος ψεύτης.Γοητευτικός, μανιώδης καπνιστής, ψηλός και αδύνατος, γνώστης των αρχαίων ελληνικών, φίλος της γαλλικής και ρωσικής λογοτεχνίας, λάτρης της ποίησης και του γυναικείου φύλου: ένας εθνικός ήρωας, υπόδειγμα επιστήμονα-δημόσιου λειτουργού.Ήταν ένας λαμπρός άνδρας που βίωσε τόσο τον θρίαμβο όσο και την τραγωδία.

 

 Ο ίδιος ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ έλεγε «Δεν θα  φοβηθούν την ατομική ενέργεια  ώσπου να την καταλάβουν. Και δεν θα την καταλάβουν ώσπου να τη χρησιμοποιήσουν. Με τη θεωρία φτάνεις μόνο μέχρις ενός σημείου.»

Η πρώτη δοκιμή ατομικής βόμβας έγινε στην έρημο του Alamogordo στο Νέο Μεξικό στις 16 Ιουλίου 1945 – με το κωδικό όνομα «Trinity». Ο Οπενχάιμερ ανέφερε αργότερα ότι του έφερε στο μυαλό αυτά τα λόγια από την Μπαγκαβάντ Γκίτα: «Τώρα έγινα ο Θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων».

Σε μια συνέλευση στο Λος Άλαμος στις 6 Αυγούστου (το βράδυ του βομβαρδισμού της Χιροσίμα), ο Οπενχάιμερ εξέφρασε τη λύπη του που το όπλο δεν ήταν διαθέσιμο εγκαίρως για να χρησιμοποιηθεί εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας. Ωστόσο, ο ίδιος και πολλοί από το προσωπικό του προγράμματος ήταν αναστατωμένοι για τον βομβαρδισμό του Ναγκασάκι, καθώς δεν θεωρούσαν ότι η δεύτερη βόμβα ήταν απαραίτητη από στρατιωτική άποψη.

 

Ο Κρίστοφερ Νόλαν ο σεναριογράφος-σκηνοθέτης της ταινίας δηλώνει  «Ήθελα να μεταφέρω το κοινό στο μυαλό και την εμπειρία ενός ανθρώπου που βρέθηκε στο κέντρο της μεγαλύτερης αλλαγής στην ιστορία.Είτε μας αρέσει είτε όχι, ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ είναι το πιο σημαντικό πρόσωπο που έζησε ποτέ. Δημιούργησε τον κόσμο στον οποίο ζούμε, καλώς ή κακώς. Και πρέπει να δούμε την ιστορία του για να τον πιστέψουμε». 

Βραβεύτηκε, τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του ως διευθυντής του Λος Άλαμος,  με το Μετάλλιο Αξίας από τον πρόεδρο Χάρι Σ. Τρούμαν το 1946. Την στιγμή της βράβευσης, ο Οπενχάιμερ είπε: «Κύριε πρόεδρε, έχω αίμα στα χέρια μου» αλλά και κατηγορήθηκε , εξευτελίστηκε το 1954   ως επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια των Η.Π.Α.για προηγούμενη εμπλοκή του με κομμουνιστικές οργανώσεις, με ισχυρισμούς ότι ήταν κατάσκοπος της Σοβιετικής Ένωσης.Μία δεκαετία μετά από την ακρόαση του 1954, ο πρόεδρος Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι του απένειμε το βραβείο «Ενρίκο Φέρμι» ως χειρονομία πολιτικής αποκατάστασης.Μαζί με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, τον Μπέρτραντ Ράσελ και τον Τζόζεφ Ρότμπλατ, ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ ίδρυσε την Παγκόσμια Ακαδημία Τέχνης και Επιστήμης το 1960.

Ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Φυσικής τρεις φορές, το 1945, το 1951 και το 1967, αλλά δεν το κέρδισε ποτέ.

Η ταινία ξεκινάει με τον Προμηθέα και τη φωτιά και τελειώνει με το διάλογο του Αϊνστάιν και του Οπενχάϊμερ για την αξία του  δώρου  στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού.

Ας μην ξεχνάμε και τα λόγια του Σεφέρη: Η μηχανή δεν έχει ούτε ήθος , ούτε ύφος!!!

Από τον άνθρωπο, από τον χειριστή, από τον ιστορικό, από τον πολιτικό,  από τον αναγνώστη, από τον κριτικό θεατή εξαρτώνται όλα!!!

Η πολιτική φιλοσοφία και η ηθική είναι υποδιαιρέσεις της πρακτικής φιλοσοφίας. Ποια θα επικρατήσει;

Νulla dies sine linea ΠΛΙΝΙΟΣ ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ

 Gaius Plinius Secundus, Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, 23 μ.Χ. - 79 μ.Χ.συγγραφέας, φυσιοδίφης, φιλόσοφος, στρατιωτικός, ναυτικός διοικητής. Δίπλα στον ΚΙΚΕΡΩΝΑ και στο ΒΙΡΓΙΛΙΟ. 

Έγραψε την εγκυκλοπαιδική «Φυσική Ιστορία» Naturalis Historia, 166 τόμοι. Ο Λικίνιος, legatus της Ισπανίας, μάταια προσφέρθηκε να το αγοράσει για χρηματικό ποσό ισοδύναμο με περισσότερα από 300.000 ευρώ.

Ο ανιψιός του  Πλίνιος ο Νεότερος, έστειλε επιστολή στον Τάκιτο όπου γράφει για το θείο του :

«Ξεκινούσε να εργάζεται πριν την αυγή... Δε διάβαζε τίποτε χωρίς να κρατά σημειώσεις. Συνήθιζε να λέει ότι δεν υπήρχε βιβλίο τόσο κακό ώστε να μην περιέχει κάτι που να έχει αξία. Στο σπίτι του μόνο την ώρα που περνούσε στο λουτρό του δεν μελετούσε, κι όταν ταξίδευε, λες και δεν είχε άλλες φροντίδες, αφοσιωνόταν μόνο στη μελέτη. Κοντολογίς, θεωρούσε σπαταλημένο όλο τον χρόνο που δεν αφιερωνόταν στη μελέτη».

Επίσης γράφει για τη φιλοπεριέργεια και φιλομάθειά του ότι έγινε αιτία θανάτου του αφού πλησίασε πολύ κοντά στο Βεζούβιο, πέθανε «αφού ανέπνευσε δηλητηριώδη αέρια εκπεμφθέντα από το ηφαίστειο». Ωστόσο, οι Σταβίες απείχαν 16 χιλιόμετρα από τον κρατήρα και οι σύντροφοί του δεν έπαθαν τίποτε, επομένως είναι πιθανότερο ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος να πέθανε από άλλη αιτία, καθώς ήταν παχύσαρκος.

Η πλίνια έκρηξη πλέον αναφέρεται σε μία πολύ βίαιη έκρηξη ηφαιστείου, της οποίας η στήλη της σποδού φθάνει μέχρι τη στρατόσφαιρα.   Η «υπερπλίνια» ("ultra-plinian") αναφέρεται στο βιαιότερο δυνατό τύπο όπως της καταστροφής του Κρακατόα. 

Η Naturalis Historia συνοψίζει όλες τις γνώσεις της εποχής του με διάσπαρτα προγενέστερα ελληνικά και λατινικά συγγράμματα. Στοιχεία μεταφυσικής, αστρονομίας,  μαθηματικών,  γεωγραφίας,  εθνογραφίας, ανθρωπολογίας, ζωολογίας, φυτολογίας, βοτανολογίας, φαρμακολογίας, ιατρικής, ηφαιστειολογείας,  ορυκτολογίας, αλλά και γλυπτικής,  ζωγραφικής, αρχιτεκτονικής… 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ της Φυσικής Ιστορίας εν συντομία:

Βιβλίο 1: πρόλογος, κατάλογος περιεχομένων και πηγές.

Βιβλίο 2: αστρονομία, μετεωρολογία.

Βιβλία 3-6: γεωγραφία και εθνογραφία.

Βιβλίο 7: ανθρωπολογία και ανθρώπινη φυσιολογία.

Βιβλία 8-11: ζωολογία: θηλαστικά, ερπετά, θαλάσσια ζώα, πτηνά, έντομα.

Βιβλία 12-27: βοτανική: γεωργία, κηπουρική (ιδιαίτερα της αμπέλου και της ελιάς), ιατρική.

28-32 φαρμακολογία, μαγεία, περί ύδατος, περί υδρόβιας ζωής.

33-37: εξόρυξη και ορυκτολογία, ειδικά όπως εφαρμόζεται στη ζωή και στην τέχνη, χρυσοχοΐα, αργυροχοΐα, γλυπτική σε χαλκό, ζωγραφική, πρωτότυπα, γλυπτική σε μάρμαρο, πολύτιμοι και ημιπολύτιμοι λίθοι.

 «αληθινή δόξα είναι να κάνεις αυτό που αξίζει να γραφεί, και να γράφεις αυτό που αξίζει να διαβαστεί».

ΧΑΡΟΥΚΙ ΜΟΥΡΑΚΑΜΙ , Σε πρώτο ενικό ( 8 διηγήματα , Μάρτιος 2023 )

Ο Μουρακάμι γεννήθηκε στο Κιότο το 1949 επηρεάστηκε από τη δυτική μουσική και λογοτεχνία. Σπούδασε θεατρικές τέχνες σε πανεπιστήμιο του Τόκυο.  Έχει πει ότι εμπνεύστηκε ξαφνικά και ανεξήγητα σε ένα στάδιο ενώ παρακολουθούσε έναν αγώνα μπέιζμπολ...

 Στην πέμπτη συλλογή διηγημάτων του, ο μάγος της παράξενης, αινιγματικής μυθοπλασίας Χαρούκι Μουρακάμι επιστρέφει με μια σειρά από σπαρακτικά οικείες ιστορίες για την αγάπη, τη μοναξιά, την παιδική ηλικία και τη μνήμη, γραμμένες σε πρώτο ενικό, που ισορροπούν δεξιοτεχνικά μεταξύ πραγματικότητας και μη πραγματικότητας, σ' ένα μείγμα μαγικού ρεαλισμού και νοσταλγικής αυτοβιογραφίας.Ονειρικές καταστάσεις, επινοημένα άλμπουμ της τζαζ, μαϊμούδες που μιλάνε και κλέβουν τα ονόματα των γυναικών που αγαπούν, το πάθος για τη μουσική και το μπέιζμπολ, η χαμένη νεότητα και οι εφηβικοί έρωτες: οκτώ μυστηριώδη όσο και φιλοσοφημένα αριστοτεχνικά διηγήματα από τον αδιαμφισβήτητο χρονικογράφο της σύγχρονης αποξένωσης...(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα:  Αφρόκρεμα, Πάνω σ' ένα πέτρινο μαξιλάρι, Ο Τσάρλι Πάρκερ παίζει μπόσα νόβα, With the Beatles, Εξομολογήσεις μιας μαϊμούς από τη Σινάγκαουα, Καρναβάλι, Η ποιητική συλλογή των Γιακούλτ-Σουόλοουζ, Σε πρώτο ενικό

 

1636, γλυπτό με τρεις μαϊμούδες στο ιερό Τοσόγκου

Η μαϊμού που καλύπτει το στόμα της: Iwazaru

Για τον Ιάπωνα φιλόσοφο, η μορφή αυτή αντιπροσωπεύει την ανάγκη να μη διαδίδουμε το κακό.

Έχει να κάνει με την αταραξία και την αυτοσυγκράτηση.

Η μαϊμού που καλύπτει τα αφτιά της: Kikazaru

Οι Ιάπωνες πιστεύουν ότι είναι καλύτερα να κλείνουν τα αφτιά τους σε ορισμένα είδη πληροφοριών προκειμένου να διατηρήσουν την ισορροπία τους.

Η μαϊμού που καλύπτει τα μάτια της: Mizaru

Είναι καλύτερα να μη βλέπουμε, ακούμε ή εκφράζουμε την αδικία.Κλείστε τα μάτια σας στο σκοτάδι και υψώστε το βλέμμα σας προς την πιο φωτεινή, πιο ελπιδοφόρα και πιο σημαντική πλευρά.

«Προσέχετε τα λόγια σας. Καλύψτε τα αφτιά σας σε ό,τι δεν είναι καλό ή χρήσιμο και καλύψτε τα μάτια σας σε ό,τι σας βλάπτει και σας κάνει δυστυχισμένους».

και ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ 470-399 π.Χ. θέτει τις τρεις ερωτήσεις σε έναν νευριασμένο και αγανακτισμένο μαθητή του:

•  Είναι πραγματικά αληθινό αυτό που θα πεις;
•  Είναι αυτό που πρόκειται να μου πεις καλό ή ευγενικό;
• Είναι αυτό που πρόκειται να μου πεις απαραίτητο; Είναι χρήσιμο ή αναγκαίο να μου το πεις;

 

και από όλα τα προηγούμενα ...και κυρίως από τις

Εξομολογήσεις μιας μαϊμούς από τη Σινάγκαουα,  

 (Αύγουστος  2023 )γεννήθηκε η θεατρική παράσταση Συνελήφθη μαϊμού που δεν χωρούσε πουθενά 

Μία μαϊμού(Δανάη- Αρσενία Φιλίδου)και μία γυναίκα (Υψιπύλη Σοφιά) συναντιούνται σε έναν ιερό τόπο(υποβλητικός χώρος της Παλιάς Μουσικής, Παναγία Καβάλας). Η πρώτη εργάζεται παρέχοντας υπηρεσίες χαλάρωσης και η δεύτερη βρίσκεται σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Η γλώσσα του σώματος, η άρση της διάκρισης ζώου-ανθρώπου, η αγωνία της κατανόησης των συναισθημάτων, οι ακροβασίες ανάμεσα στο παραμύθι και την πραγματικότητα οδηγούν στην εύρεση -αλλαγή ταυτότητας....

 

Οι συγκλονιστικές ερμηνείες των δύο κοριτσιών υπέβαλλαν-επέβαλλαν αλήθειες ζωής με σύνεση, αυτοσυγκράτηση, αυτοκριτική!!!!!  

ΣΟΦΟΚΛΗΣ, ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ 5ος αι. π. Χ. /Δημήτρης Καταλειφός «Επί κλίνης κρεμάμενος», εκδ. Πατάκη, 2023.

 

Ο ΣΟΦΟΚΛΗΣ στα 90 του  ίσως  βλέπει στο γέροντα, τυφλό, ικέτη  Οιδίποδα την προσπάθεια κάθε ανθρώπου κλείνοντας τη ζωή του να εξευμενιστεί, να εξιλεωθεί,  να βρει το φως του( το αγγελικό και μαύρο φως  Σεφέρης, Κίχλη) . 

 ΟΙ. ὦ φίλτατ᾽ Αἰγέως παῖ, μόνοις οὐ γίγνεται
θεοῖσι γῆρας οὐδὲ κατθανεῖν ποτε,
τὰ δ᾽ ἄλλα συγχεῖ πάνθ᾽ ὁ παγκρατὴς χρόνος·
φθίνει μὲν ἰσχὺς γῆς, φθίνει δὲ σώματος,  610
θνῄσκει δὲ πίστις, βλαστάνει δ᾽ ἀπιστία,
καὶ πνεῦμα ταὐτὸν οὔποτ᾽ οὔτ᾽ ἐν ἀνδράσιν
φίλοις βέβηκεν οὔτε πρὸς πόλιν πόλει·
τοῖς μὲν γὰρ ἤδη, τοῖς δ᾽ ἐν ὑστέρῳ χρόνῳ
τὰ τερπνὰ πικρὰ γίγνεται καὖθις φίλα.  615

ΟΙ. Ω φίλτατε γιε του Αιγέα, μόνο οι θεοί,
μήτε γερνούν μήτε ποτέ πεθαίνουν. Τα άλλα,
όλα ο πανδαμάτωρ χρόνος τ᾽ αντιστρέφει·
φθίνει η γονιμότητα της γης, φθίνει του σώματος η δύναμη,  610
πεθαίνει η πίστη, η απιστία γεννιέται.
Ποτέ του δεν φυσά ίδιος ο άνεμος, που σμίγει φιλικά
άνθρωπο μ᾽ άνθρωπο, πόλη με πόλη.
Σ᾽ άλλους αμέσως, σ᾽ άλλους αργότερα, γυρίζουν
σε πικρά τα ευχάριστα, και καταλήγουν πάλι φιλικά.      615

Ο ήρωας του ΣΟΦΟΚΛΗ, ο ίδιος ο ποιητής,  ο καθένας μας με  σώμα που τρεκλίζει από το γήρας, ψυχή βαριά από ανομήματα κι ένα πνεύμα  διορατικό και σοφό από τα ανθρώπινα, όλοι εμείς οι υπόλοιποι

είμαστε επί κλίνης κρεμάμενοι.

 «Εμείς που καρφιτσώνουμε ένα χαμόγελο στην άκρη των χειλιών, φτάνει να μοιάζει αληθινό, που σφίγγουμε χέρια, με σφιγμένη την καρδιά κι ύστερα αποχωρούμε θριαμβευτές από την ανθρώπινη μάζωξη, και επαινούμε τον εαυτό μας για την τιτάνια προσπάθεια, το ανδραγάθημα της νύχτας, να ξεφύγουμε από τη θλίψη μας, τον εθισμό στη μοναξιά, να ξεκολλήσουμε από το δέρμα μας, το έκζεμα του μάταιου»,(σελ.49-50).

 Σε εσάς φωνάζω, σ’ όλους εσάς τους άλλους, όπως αυτός ο ποιητής, όπως κι εγώ. Εσείς, «οι άλλοι αρκεστείτε / στην υγρή σκοτεινιά,/κλειστείτε μέσα,/ψιθυρίστε προσευχές/ σε θεούς ανύπαρχτους/βρίστε αν προτιμάτε, δεν τρέχει τίποτα./ Ούτως ή άλλως δεν σας ακούνε./ Φτύστε το ξεροκόμματο της ζωής/ που απέμεινε, /πλύντε τα κίτρινα δόντια σας/ή τη μασέλα, /κλείστε τα φώτα,/κλάψτε όσο γουστάρετε/ στο μαξιλάρι σας/με αγκαλιά τα περασμένα,/και κοιμηθείτε»,(σελ.22-23).

Όμως μην αυταπατάσθε. «Οι νύχτες από εκεί και πέρα τεμαχίζουν», (σελ.15). Το ξέρεις πως σκληρή, αδυσώπητη σε περιμένει στο κρεβάτι σου η έγνοια…/Θα ‘σαι μονάχος/Και τότε θα λογαριαστείτε... μέσα σε «εξουθενωτικό Αόριστο, ο Παρακείμενος τουλάχιστον/ αποπνέει ένα αεράκι συμπόνοιας/ επί των τετελεσμένων./Έχει ζήσει…».  Για ποιους άλλους, παρά όσους τους «πλακώνει η ταφόπλακα του Υπερσυντέλικου, παραδομένοι σε ένα αφοπλιστικό γαλάζιο»,(σελ.82);

 

ΧΟ. ὅστις τοῦ πλέονος μέρους
χρῄζει τοῦ μετρίου παρεὶς
ζώειν, σκαιοσύναν φυλάσσων

ἐν ἐμοὶ κατάδηλος ἔσται.
ἐπεὶ πολλὰ μὲν αἱ μακραὶ       1215
ἁμέραι κατέθεντο δὴ
λύπας ἐγγυτέρω, τὰ τέρποντα δ᾽

οὐκ ἂν ἴδοις ὅπου,
ὅταν τις ἐς πλέον πέσῃ τοῦ δέοντος·

ὁ δ᾽ ἐπίκουρος ἰσοτέλεστος,
Ἄϊδος ὅτε μοῖρ᾽ ἀνυμέναιος
ἄλυρος ἄχορος ἀναπέφηνε,
θάνατος ἐς τελευτάν.

Όποιος ορέγεται να ζήσει
κι άλλο, κι άλλο, και δεν του φτάνει
η μετρημένη του ζωή,
αυτόν εγώ, μα την αλήθεια,
τον έχω για πολύ μωρό.
Γιατί οι πολλές ημέρες που μακραίνουν   1215
φέρνουν τις λύπες πιο κοντά·
χαρές δεν πρόκειται να δεις
όπου η ζωή τραβάει σε μάκρος,
πέρα απ᾽ το θεμιτό της μέτρο.
Λυτρωτικός, μ᾽ όλους ισότιμος,      1220
όταν σημάνει η ώρα του Άδη,
προβάλλει ο θάνατος,
και γράφει τέλος σε γάμους,
μουσικές, χορούς.

 

*   «Χρειάζομαι την τέχνη για να τα βγάζω πέρα με την πραγματικότητα»

Δ. ΚΑΤΑΛΕΙΦΟΣ

 

Βατράχια, ΟΧΙ Βάτραχοι και ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Ο θάνατος της Πεντάμορφης

 Η δήλωση των δημιουργών ήταν: 

" διασκευή του αριστοφανικού κειμένου 

και κωμωδία με DNA τραγωδίας"

ΟΜΩΣ μπορείς από το παρακάτω κείμενο του ΠΑΛΑΜΑ να αλλάξεις μία λέξη; ένα τόνο; μια ομοιοκαταληξία; το μέτρο; ΟΧΙ γιατί θα χαθεί η ταυτότητα, η γνησιότητα, η μαγεία του ποιήματος! Αν εντυπωσιάζει το νόημα είναι γιατί γράφτηκε το 1892 και κερδίζει τη μάχη με το χρόνο, αυτούσιο χωρίς παρεμβάσεις, χωρίς επεμβάσεις που θυμίζουν χειρουργείο και ασθενή! 

Ο θάνατος της Πεντάμορφης

Ο Χάρος φίδι εγίνηκεν, οχιά φαρμακωμένη, 

δαγκώνει την Πεντάμορφην, οϊμέ!

κι αυτή πεθαίνει, πεθαίνει· 

γύρω της κανείς δε βρίσκεται δικός της,  

ούτε το βασιλόπουλον ο αγαπητικός της, 5

να πάει σε Νότο και Βοριά,σ’ Ανατολή και Δύση 

νά βρει τ’ αθάνατο νερό για να την αναστήσει.

Πεθαίνει; όχι! τ’ ασύγκριτο, τ’ αθάνατο κορμί της

που πια σαν πρώτα της ψυχής δεν το τραβά ο μαγνήτης,

σκορπάει, μονάχα, ελεύθερο, και κάθε του ομορφάδα, 10 

γυρίζει στην παλιά πληγή, στην πρώτη λαμπυράδα,  

καθώς τα ταξιδιάρικα πουλιά που ανταμωμένα

μισεύουν απ’ της Άνοιξης τα χέρια οδηγημένα,  

και σαν τελειώσουν το μακρύ ταξίδι τους σκορπάνε, 

χωρίζονται, στις γνώριμες παλιές φωλίτσες πάνε.15 

Τα στήθη που κατέβαιναν κι ανέβαιναν

γυρίζουν στα κύματα που αφρόχυτα ξεσπάνε και ποδίζουν, 

και τα μαλλιά της χάνονται στον ουρανό κι εκείνα 

και κάθε μια χρυσότριχα χρυσή γίνεται ακτίνα, 

και με την ασυννέφιαστην ουρανική γαλήνη 20

σμίγει το φως του απάρθενου μετώπου της,

και πίνει κάθε δροσούλα της η Αυγή, δροσόβολη παρθένα, 

πὄχει το πρόσωπο χλωμό, τα χέρια ροδισμένα,  

κι ο θείος ήλιος το χρώμα της, που κάθε νου σαλεύει, 

πορφύρ’ αχειροποίητη φορεί, και βασιλεύει!25  

Οι πεταλούδες ταιριαστά μοιράζονται πλουμίδια 

των φτενοκάμωτων φτερών τα κοντυλένια φρύδια, 

και τα κεράσια του Μαγιού παίρνουν τα δυο της χείλια

και τα ροδόλευκα κρατούν της θάλασσας κοχύλια 

τ’ αυτάκια της, που μέσα τους φυλάγουν κρυφή γλώσσα 30 

τα λόγια του αγαπητικού, τραγούδια αγάπης τόσα! 

Στα ολόλευκα κι ολόχυτα κρίνα γυρνούν τα χέρια, 

τα πόδια τα πελεκητά πετούνε περιστέρια, 

στα γιασεμιά ο ανασασμός, και στα μαργαριτάρια τα δόντια της·

και των ματιών τα ολόφωτα ζευγάρια, 35  

που μέσα έκρυβ’ ο έρωτας όλα τα μυστικά του 

επάνω στ’ άστρα φεύγουνε και στα διαμάντια κάτου·

και κάθε τι που απ’ το κορμί το αθάνατο έχει μείνει 

καίγεται μέσα στ’ άσβηστο του Σύμπαντος καμίνι, 

κι αλλάζει, βγαίνει μάρμαρο και ρόδο και κοράλλι, 40 

σε κάμπους πάει και σε βουνά και σ’ ακρογιάλια πάλι, 

πάει στα γραμμένα σχήματα, τα χρώματα τα μύρια, 

σε νέφη, σε πετούμενα, σε φύτρα, σε ζαφείρια.

Στον πύργο, νεραϊδόχτιστο, που εζούσε χωρισμένη,

απ’ το κορμί το ισόθεο τίποτε πια δε μένει 45  

παρά έν’ αχνόφεγγο παντού, μιαν ευωδιά, μια θλίψη.

Κι ο ήλιος έτσι όταν χαθεί κι απ’ τις ματιές μας λείψει,

ώρα πολλή μες στην ψυχή κι ώρα πολλή στη φύση  

τη φωτεινή του ενθύμηση γλυκά γλυκά θ’ αφήσει.

Παραλλάσσοντας τον τίτλο από Βάτραχοι σε Βατράχια, περικόπτοντας από τον αγώνα λόγων ΑΙΣΧΥΛΟΥ-ΕΥΡΙΠΙΔΗ, βάζοντας συμβολισμούς με την τεράστια καρδιά επί σκηνής που πρέπει να ανθίσει ένα λουλούδι, εξαφανίζοντας το Χορό, αποκρύπτοντας το χώμα της ορχήστρας με καθρέφτες, ανταλλάσσοντας τους λεκτικούς αστεϊσμούς με μαθηματικές ατελείωτες πράξεις, εκτοξεύοντας ρώσικο κουβεντολόι και κάνοντας κινήσεις  ρωσικής κούκλας και πουλώντας από ρίγανη μέχρι λιμνοθάλασσες....

η μεταμοντέρνα παράσταση ΚΟΥΡΑΣΕ και ΒΑΡΥΝΕ και ΣΚΟΤΕΙΝΙΑΣΕ επικινδύνως!

Ακουμπάμε το αριστοφανικό κείμενο, το μεταφράζουμε, το εκσυγχρονίζουμε, το μεταποιούμε 

ΟΜΩΣ 

ΔΕΝ το ''πληγώνουμε'' τόσο ανεπανόρθωτα για να πούμε ένα σύγχρονο δίδαγμα. Ο δεξιοτέχνης ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ άντεξε στο χρόνο γιατί ήταν απλός, σαφής, σοφός κωμικός που εμπεριέχει το δίδαγμα,την κάθαρση δι'  ελέου και φόβου των τοιούτων(= παρόμοιων) παθημάτων. Η ερμηνεία του αυτούσιου κειμένου με πρωταγωνιστές τον Διόνυσο (ΣΕΡΒΕΤΑΛΗ) και Ξανθία (ΣΑΡΑΝΤΗ) θα μπορούσε να απογειώσει το αριστοφανικό κείμενο και να διδάξει το θεατή του 2023!!!

 

 

ΣΙΚΙΝΟΣ και ο στίχος του ΕΛΥΤΗ

 τις ιδέες μου όλες ενησιώτισα 

ΣΙΚΙΝΟΣ , το νησί που λάτρεψε αλλά δεν επισκέφθηκε ποτέ

με θέα το Αιγαίο Πέλαγος

δεν έχει ταξί , δεν έχει τράπεζα αλλά έχει βιβλιοπωλείο

το εκκλησάκι που αιωρείται για να θαυμάζει ταυτόχρονα το μπλε του ουρανού και της θάλασσας , είναι αφιερωμένο στην Παναγία με προσωνύμιο Πάντων Χαρά ή Παντοχαρά

Άραγε τις ιδέες μου όλες τις.... 

εμπνεύστηκα στα ελληνικά νησιά;

ταξίδεψα στο αιγαιοπελαγίτικο γαλάζιο;

αφιέρωσα στην νησιωτική μου Ελλάδα;

υλοποίησα στην απομόνωσή μου;

χόρεψα νησιώτικα; 

ζωγράφισα με κοχύλια πάνω στην άμμο;

ονειρεύτηκα στη μικρή κυρία των Κυκλάδων; 

ερωτεύτηκα τα καλοκαίρια; 

αναζήτησα στη Φολέγανδρο, στην Αμοργό, στην Ίο, στην Ανάφη, στη Θηρασιά...

 

..............................................................

τις ιδέες μου όλες τις ενησιώτισα!!!

υγ. Προσθέστε το δικό σας νησί και μεταφράστε το ρήμα του ΕΛΥΤΗ '' ενησιώτισα ''!!!!