Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026

Κάθε φθινόπωρο, πλάι στη θάλασσα- Το τραγούδι της Υακίνθης

 Pablo Neruda  Tu risa  Πάμπλο Νερούντα, Το Γέλιο σου 

 Στέρησέ μου το ψωμί, αν θέλεις, στέρησέ μου τον αέρα, αλλά όχι το γέλιο σου 

 Quítame el pan, si quieres, quítame el aire, pero no me quites tu risa.

 Αγάπη μου, την πιο σκοτεινή ώρα πετράδια χύνεται το γέλιο σου 

Κι αν ξαφνικά δεις το αίμα μου να λεκιάζει τις πέτρες του δρόμου γέλα, 

γιατί το γέλιο σου θα ναι στα χέρια μου δροσερό σπαθί 

 Κάθε φθινόπωρο, πλάι στη θάλασσα

 θέλω το γέλιο σου να υψώνει τον αφρισμένο καταρράκτη του.

 Amor mío, en la hora más oscura desgrana tu risa, y si de pronto ves que mi sangre mancha las piedras de la calle, ríe, por que tu risa será para mis manos como una espada fresca. Junto al mar en otoño, tu risa debe alzar su cascada de espuma, 


Μη μου στερήσεις το τριαντάφυλλο, το κομμένο ανθάκι του αγρού,

 τον πίδακα που απρόσμενα εκρήγνυται μες στη χαρά σου,

 το άξαφνο ασημένιο κύμα που μέσα σου γεννιέται.

No me quites la rosa, la lanza que desgranas, el agua que de pronto estalla en tu alegría, la repentina ola de plata que te nace. 

 Είναι σκληρός ο αγώνας μου κι επιστρέφω με τα μάτια κουρασμένα, 

φορές έχοντας δει τον κόσμο που δεν αλλάζει. 

Μα μόλις μπω το γέλιο σου ανεβαίνει στους ουρανούς να με ψάξει 

κι ανοίγει για μένα όλες τις πόρτες της ζωής. 

Mi lucha es dura y vuelvo con los ojos cansados a veces de haber visto la tierra que no cambia, pero al entrar tu risa sube al cielo buscándome y abre para mí todas las puertas de la vida.  

Και κάθε άνοιξη, αγάπη, ποθώ το γέλιο σου όπως εκείνο το άνθος του ονείρου, 

το γαλάζιο λουλούδι, το τριαντάφυλλο της πολύβουης πατρίδας μου.

 Γέλα με τη νύχτα, με τη μέρα, με το φεγγάρι γέλα με τα φιδωτά νησιώτικα δρομάκια γέλα ακόμα μ αυτό το αδέξιο αγόρι που σ αγαπά.

 Μα κάθε φορά που ανοίγω τα μάτια μου και τα κλείνω πάλι κάθε φορά που τα βήματά μου φεύγουν κι επιστρέφουν αρνήσου μου το ψωμί, τον αέρα το φως την άνοιξη αλλά το γέλιο σου ποτέ.

 Γιατί δε θα μπορέσω δίχως του να ζήσω. 

  y en primavera, amor, quiero tu risa como la flor que yo esperaba, la flor azul, la rosa de mi patria sonora. Ríete de la noche, del día, de la luna, ríete de las calles torcidas de la isla, ríete de este torpe muchacho que te quiere, pero cuando yo abro los ojos y los cierro, cuando mis pasos van, cuando vuelven mis pasos, niégame el pan, el aire, la luz, la primavera, pero tu risa nunca por que me moriría. 

 https://www.youtube.com/watch?v=naQRIxkLMOI&list=RDqEJp-VibHjE&index=4

Μουσική : Δημήτρης Λάγιος Στίχοι : Λευτέρης Παπαδόπουλος

"Η φωνή της Υακίνθης είναι από πηλό,

έτοιμο να φτερουγίσει το γαρυφαλλάκι,

πάρε με χρυσέ άνεμέ μου σε παρακαλώ,

 φύσα σαν φιλάκι.

 Όταν λέει η Υακίνθη σ' αγαπώ πολύ,

πέφτουν οι παλιοί σοβάδες του φτωχού μου κόσμου,

 κι από τα γυμνά ντουβάρια μπαίνει η ανατολή,

να ντυθεί το φως μου.

 Όταν παίζει η Υακίνθη με τα βότσαλα,

 πράσινη στα δυο της χέρια λάμπει η Μυτιλήνη,

 χίλια τα αινίγματά μου χίλια και θολά,...

κι όλα μου τα λύνει."

https://www.youtube.com/watch?v=qEJp-VibHjE&list=RDqEJp-VibHjE&start_radio=1&rv=qEJp-VibHjE

υγ.  Οι λέοντες όταν γεννιούνται είναι προγραμματισμένοι από τη φύση τους να γίνουν θηρευτές.Οι αντιλόπες γεννιούνται με το ένστικτο να τρέξουν για να επιβιώσουν ως θηράματα. Οι άνθρωποι έχουν επιλογή να καθορίσουν τη μοίρα τους...

 

 

Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2026

Η υπέρβαση και η γεωμέτρηση του ΕΥΡΙΠΙΔΗ

 

EYPIΠIΔHΣ, AΘHNAIOΣ  485-406 π.X.ο από σκηνής φιλόσοφος 

Γέρασε ανάμεσα στη φωτιά της Tροίας    - Έξοδος των Tρῳάδων, μπροστά στα μάτια των αιχμάλωτων γυναικών (στ. 1256 κ.εξ.)
 και στα λατομεία της Σικελίας- καταστροφή της αθηναϊκής δημοκρατίας, που αρχίζει το 414 π.X. με την πανωλεθρία στη Σικελία. 

                            Γ. Σεφέρης, Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄ 

 

Αγάπησε τη θάλασσα (Θάλασσα κλύζει=ξεπλένει  πάντα τ᾽ ανθρώπων κακά  Ιφιγένεια εν Ταύροις), επιδόθηκε στον αθλητισμό (νίκησε στο παγκράτιο και την πυγμαχία στους Παναθήναιους γυμνικούς αγώνες. Ωστόσο απαρνήθηκε τον αθλητισμό γιατί:κακῶν γὰρ μυρίων ὄντων καθ΄ Ἑλλάδα, οὐδὲν κάκιόν ἐστιν ἀθλητῶν γένος),ασχολήθηκε με τη μουσική, την ποίηση, τη ζωγραφική και μελέτησε  τη φιλοσοφία. Έζησε σε μια εποχή που την σημάδεψαν ο Πελοποννησιακός πόλεμος και  το έργο των σοφιστών.Το γένος του ποιητή δεν ήταν επιφανές, όπως των άλλων τραγικών. Γονείς του φέρονται ο Μνήσαρχος και η Κλειτώ, την οποία ο Αριστοφάνης αναφέρει κοροϊδευτικά ως λαχανοπώλισσα (Αχαρν. 480, Ιππ. 19). Ανοιχτός στην επίδραση της πνευματικής Αθήνας, διατήρησε ωστόσο την ανεξαρτησία του πνεύματός του, διατυπώνοντας συχνά επικρίσεις. Στην προσωπική του ζωή δεν ευτύχησε. Την πρώτη του γυναίκα την Χοιρίνη την απέπεμψε για ακολασία. Η δεύτερη η Μελιτώ, υπήρξε πιο ακόλαστη απ' τη πρώτη και τον εγκατέλειψε. Από την πρώτη απέκτησε τρεις γιους τον Μνησαρχίδη, έμπορο, τον Μνησίλοχο ηθοποιό, και τον Ευριπίδη τον νεότερο. Συμμετείχε στους δραματικούς αγώνες για πενήντα περίπου χρόνια, μόνο τέσσερις φορές ανακηρύχθηκε πρώτος.Tύπος αντικοινωνικός, εσωστρεφής, μελαγχολικός και δυσπρόσιτος, απείχε παντελώς από τα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της εποχής του. Φίλος με τον Πρωταγόρα, τον Aναξαγόρα και  το Σωκράτη.Θαύμαζε το Δημόκριτο και τον Ηράκλειτο. Στο τέλος της ζωής του κατέφυγε στην αυλή του βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαου, στην Πέλλα, όπου και πέθανε το 406 π.X.

Στη Μακεδονία ο ποιητής έγινε δέκτης μεγάλων τιμών από τον ίδιο τον βασιλιά. Έγραψε το δράμα με τον τίτλο Αρχέλαος στο οποίο εγκωμίαζε τον βασιλιά καθώς και το έργο Βάκχες που όμως δεν αξιώθηκε να το παρουσιάσει λόγω του πρόωρου θανάτου του(υπέκυψε στα τραύματα που του προκάλεσαν άγρια σκυλιά ) Ο Αρχέλαος πένθησε, και του ανήγειρε μεγαλοπρεπή τάφο που αργότερα αναφέρεται πως έγινε τόπος προσκυνήματος των θαυμαστών του. O Σοφοκλής, στον προαγώνα των Mεγάλων Διονυσίων της χρονιάς εκείνης, με πένθιμη περιβολή ο ίδιος, παρουσίασε το Xορό και τους ηθοποιούς χωρίς στεφάνια, εξαιτίας του θανάτου του Eυριπίδη, κάνοντας το κοινό να δακρύσει. Από τα 92 έργα του, σώζονται μόνο 18/19 τραγωδίες του. Το θέατρό του, οικείο και συνάμα πικρό, προκάλεσε έκπληξη και συζητήσεις. Είναι θέατρο πάθους και ταυτόχρονα θέατρο ιδεών.

 Η ζωή των ηρώων του  μοιάζει συχνά με τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι υπάρξεις ευάλωτες σε κάθε είδους αδυναμίες και συχνά γίνονται έρμαια των παθών τους. 

 Έντονη η  παρουσία του ανθρώπινου πόνου  από τον έρωτα, τον πόλεμο, την πλάνη, τους θεούς.

Bαθύς ερευνητής της ανθρώπινης ψυχολογίας, «ὁ τραγικώτατος τῶν ποιητῶν», όπως τον αποκάλεσε ο Aριστοτέλης στην Ποιητική του (1453α 30)ευαισθητοποιείται από τον παραγκωνισμό των γυναικών στην κοινωνία της εποχής του  Άλκηστις, Μήδεια,  Ιππόλυτος/Φαίδρα, Ανδρομάχη, Εκάβη, Ικέτιδες,Τρωάδες,Ιφιγένεια εν Ταύροις, Ελένη,Ηλέκτρα ,Φοίνισσαι ,Ιφιγένεια εν Αυλίδι...   

Το ήθος και η διάνοια είναι δύο από τα έξι «κατὰ ποιὸν» (ποιοτικά) μέρη της τραγωδίας κατά τον Αριστοτέλη στην Ποιητική  του. 

Ήθος= ο χαρακτήρας /η ηθική ποιότητα του ήρωα.

Φανερώνει την προαίρεση (τις ηθικές προθέσεις και τις επιλογές) του ανθρώπου, δηλαδή ποιος είναι κάποιος με βάση το τι επιλέγει να πράξει ή να αποφύγει.

Διάνοια= η διανοητική ικανότητα και το περιεχόμενο των ιδεών/τι σκέφτονται ή τι υποστηρίζουν λεκτικά σε μια δεδομένη στιγμή.

 Το μεν ήθος απαντά στο ερώτημα «τις» (τι λογής άνθρωπος είναι), η δε διάνοια στο ερώτημα «τι» (τι λέει, ποια επιχειρήματα ή σκέψεις εκφράζει)

* Ο ανθρωποκεντρικός ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ με τους ήρωές του μάς διδάσκει ήθος και διάνοια. Στην εποχή μας τον έχουμε ανάγκη,ας τον διαβάσουμε- μελετήσουμε!    

 Ράον παραινείν ή παθόντα καρτερείν= Είναι πιο εύκολο να δίνεις συμβουλές [σε αυτούς που υποφέρουν] παρά να αντέχεις με καρτερία τον δικό σου πόνο                            Άλκηστις 

 Κοινός γαρ εστιν ουρανός πάσιν βροτοίς= Ίδιος είναι ο ουρανός για όλους τους ανθρώπους. Ελένη

 Σχέτλια μεν έπαθες, ανόσια δ’ ειργάσω= Έπαθες φρικτά, αλλά έκανες απαίσια.   Ηλέκτρα


Παλατινή Ανθολογία  (Χ 107).

σοφὸς Σοφοκλῆς, σοφώτερος δ' Εὐριπίδης, ἀνδρῶν δὲ πάντων Σωκράτης σοφώτατος.