Ηθική , η Κίρκη των Φιλοσόφων.

 Υπάρχουν μύθοι που δεν διαδραματίστηκαν στο παρελθόν· διαδραματίζονται μέσα μας. Δεν χρειάζονται Λαιστρυγόνες ή άγνωστα νησιά για να ζωντανέψουν οι μύθοι αυτοί εκ νέου. Αρκεί μία στιγμή αδυναμίας, μία στιγμή παραχώρησης της ηθικής στη φιλοδοξία, στην απληστία, στον φθόνο και στην αδιαφορία και αμέσως η Κίρκη επιστρέφει.

Η Ομηρική Κίρκη , η femme fatale, την ίδια στιγμή μαγική γοητεία τόσο της εξαπάτησης και της υποδούλωσης, όσο και  μέντορας και προστάτης. Σύμβολο κάθε δύναμης που μεταμορφώνει τον άνθρωπο σε μια κατώτερη μορφή από αυτήν που μπορεί και δύναται να πάρει. Δεν χρειάζονται πια  αποκρυφιστικοί ψίθυροι επίκλησης σε αρχαίες θεότητες, αρκούν η εξουσία, η ιδεολογία, η ευκολία, η ματαιοδοξία. Με απλά λόγια αρκεί να ακουστεί η έκφραση «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», για τα προαναφερόμενα και η μαγεία ξεκινά. Ο άνθρωπος πείθεται ότι η απώλεια της ηθικής του αξιοπρέπειας είναι φυσική εξέλιξη των πραγμάτων και μεταμορφώνεται σε χοίρο κρατώντας όμως την λογική του υπόσταση για να μπορεί να επιχειρηματολογεί κατά το δοκούν.

Κάπως έτσι εξετάζοντας τις μέρες μας βλέπουμε ότι οι ¨Κίρκες¨ είναι αμέτρητες και δεν κατοικούν σε απομονωμένα νησιά. Ίσως να είναι η κάθε εποχή που δημιουργεί συμπλέγματα ανήθικων νήσων στο πέλαγος της Ιδεολογίας, της Πολιτικής, του Εγώ και στερεί την ηθική σύμπνοια ενός δροσερού πνεύματος που δεν υποκαθιστά την Αρετή με την Ωφέλεια και δεν ξεπουλά την Συνείδηση για την Ευκολία.

Απέναντι λοιπόν σε αυτή την μεταμόρφωση η Φιλοσοφία δεν υπήρξε ποτέ μια πολυτέλεια, ούτε στοχασμός ή προβληματισμός που εκφέρει δοκιμιακό λόγο με λυρικά ακατανόητα χρώματα, υπήρξε μια μορφή αντίστασης.

Ο Πλάτων θα αναγνώριζε στην Κίρκη τη δύναμη των παθών που κρατούν την ψυχή στον κόσμο των ειδώλων. Θα γινόταν η μάγισσα επιθυμία που καταλαμβάνει τον θρόνο του λογικού μέρους της ψυχής και έτσι ο άνθρωπος δεν κυβερνά πλέον τον εαυτό του· κυβερνάται. Άρα ανελεύθερος πια ο άνθρωπος άγεται και φέρεται από τα πάθη, το Αγαθό εκτρέπεται από τα πεδίο όρασης της ψυχής. Η πραγματική ελευθερία είναι η κυριαρχία του λογικού πάνω στις επιθυμίες. 

Ο Αριστοτέλης θα έλεγε ότι το ποιείν και το πράττειν είναι διαφορετικά και πως η ηθική δεν είναι μια στείρα θεωρία αλλά ένας έμπρακτος βίος. Η αρετή δεν εμφανίζεται στις μεγάλες αποφάσεις διαμορφώνεται μέσα από καθημερινές επιλογές – που τις περισσότερες φορές δε είναι ευχάριστες αλλά πρέπει- .

Ο Κάντ αυστηρότερος απ΄ όλους θα έλεγε ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν επιτρέπει εξαιρέσεις. Ο άνθρωπος χρησιμοποιείται ως σκοπός και ποτέ ως μέσο. Για τον Κάντ η Κίρκη της νεωτερικότητας είναι η εργαλειοποίηση του ανθρώπου· η ηθική πηγάζει από την αυτονομία του λογικού όντος, το να πράττει κανείς από καθήκον και όχι σύμφωνα με το καθήκον.

Συνοπτικά η Φιλοσοφία δεν υπήρξε ποτέ απαισιόδοξη ως προς τις δυνατότητες του ανθρώπου. Υπήρξε απαιτητική.

«Ν' αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, μονάχος μου, έχω χρέος να σώσω τη γη. Αν δε σωθεί, εγώ θα φταίω.» , όσο απαιτητική είναι και η φράση του Νίκου Καζατζάκη στην Ασκητική, δεν είναι ηθική προτροπή είναι μια υπαρξιακή στάση. Ο άνθρωπος του Καζαντζάκη δεν περιμένει κάποιον Οδυσσέα για αν τον σώσει, αναλαμβάνει την ευθύνη της μεταμόρφωσής του. Διάγει βίο με χρέος μέσα από αναβαθμούς σκαλοπατιών που οδηγούν στην υπέρβαση , όχι της μίας φοράς , την συνεχή υπέρβαση η οποία περνά από το όραμα και υπερβαίνει σχέσεις με κατάληξη την πράξη. Ο άνθρωπος πράττει  και συνάμα αποχαιρετά τα πάντα κάθε στιγμή χαμογελαστά.

[…]«αν μπορείς Ψυχή ανασηκώσου απάνω από τα πολύβουα κύματα και πιάσε με ένα κλωθογύρισμα του ματιού σου όλη τη θάλασσα…»[…]«Δεν υποτάσσομαι , δεν βολεύομαι, θα ξαναρωτώ χτυπώντας το χάος » […] «Όταν μια συνήθεια καταστεί βολική να την συντρίβεις »… (Ν. Καζαντζάκης)

Παύλος Κεφάλας

Τεταρτοετής φοιτητής του τμήματος Φιλοσοφίας

Πανεπιστημίου Πατρών

Νίκος Ξυλούρης 1936 – 1980 Ψαρονίκος ή Αρχάγγελος της Κρήτης

 Κρητικός για Κρητικό προς όλους τους Έλληνες 

 

Mε ευλάβεια και ιερότητα  ο Αιμιλιανός Σταματάκης έγινε ο ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ  θυμίζοντας ότι οι μεγάλες ΦΩΝΕΣ υπήρξαν μεγάλοι ΑΝΘΡΩΠΟΙ  που δεν υπηρέτησαν/ υπηρετούν απλώς τη σκηνή, αλλά  νοηματοδοτούν βασικά στοιχεία του νεοελληνικού πολιτισμού συνεχίζοντας μια τοπική και εθνική παράδοση!

Οι νεότεροι καλλιτέχνες, μουσικοί, τραγουδοποιοί, ηθοποιοί έχουν βαρύ φορτίο στις πλάτες τους από τους πανάξιους προκατόχους τους. Χρέος τους να το  κουβαλήσουν, να το αναδείξουν, να το συνεχίσουν. Αξιόλογοι όλοι οι συντελεστές της μουσικοθεατρικής παράστασης  απ έδειξε  αγάπη, αφοσίωση, ταλέντο. 

    Η ανάδειξη του Ξυλούρη οφείλεται στο ριζίτικο τραγούδι του «Ανυφαντού» και το πρόσωπο που τον ανακάλυψε και τον ανέδειξε ήταν ο διευθυντής της δισκογραφικής εταιρείας Κολούμπια Τάκης Λαμπρόπουλος, ο οποίος τον ηχογράφησε σε ένα γαμήλιο γλέντι στα Ανώγεια κι έστειλε την κασέτα στον συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο που βρισκόταν τότε στο Παρίσι, προκειμένου να ακούσει τη φωνή του Ανωγειανού λυράρη. 

Νίκος Ξυλούρης 

......... 

Να σε φιλήσω θέλω εγώ

'πο κάτω στο πηγούνι

 εκεια που παίζει και χτυπά

 του τράγου το κουδούνι.

Να πας να βρεις ένα παπά

μεγάλο ξεμολόγο

και πες του πως μ' αρνήθηκες

χωρίς κανένα λόγο

Εκομποδέσαν οι κλωστές

 μπερδέψανε στο χτένι

 κι αρρώστησε η Ανυφαντού

να λύνει και να δένει.

Το προσωνύμιο «Αρχάγγελος» του το είχε δώσει η ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ αφού κάθε φορά που ανέβαινε στη σκηνή να τραγουδήσει έλεγε: «Αυτός ο άνθρωπος είναι μαγικός… Έχει μια αρχαγγελική μορφή…>>

Φίλοι κι αδέλφια - 1974 ( Το μεγάλο μας τσίρκο )* Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος 

 Φίλοι κι αδέλφια, μανάδες, γέροι και παιδιά

στα παραθύρια  βγείτε και θωρείτε

 ποιοι περπατούν στα σκοτεινά και σεργιανούνε στα στενά

 φίλοι κι αδέλφια, μανάδες, γέροι και παιδιά.

 Γράφουν σημάδια, μηνύματα στο βασιλιά

σα δε φωνάξεις έβγα να το γράψεις να μη σ’ ακούσουν τα σκυλιά

βγάλε φωνή χωρίς μιλιά σημάδια και μηνύματα στο βασιλιά

...... 

 Γη παιδεμένη με σίδερο και με φωτιά,

 για κοίτα ποιον σου φέρανε καημένη

να σ’ αφεντεύει από ψηλά,

 τα κρίματά σου είναι πολλά,

 γη που το σίδερο παιδέψαν κι η φωτιά.

Καίει το φυτίλι, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά, κάνουν βουλή συντακτική

και γράφουν το θέλημά τους στα χαρτιά κι η κοσμοθάλασσα πλατιά,

κάνουν βουλή, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά.

Τον Νοέμβριο του 1973, είναι μέσα στο Πολυτεχνείο και τραγουδά μαζί με τους φοιτητές, «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί». 

Στίχοι: Παραδοσιακό Μουσική: Παραδοσιακό 

Πότε θα κάμει ξαστεριά,

 πότε θα φλεβαρίσει,

 να πάρω το ντουφέκι μου,

 την έμορφη πατρόνα,

να κατεβώ στον Ομαλό,

στη στράτα του Μουσούρου,

να κάμω μάνες δίχως γιους,

 γυναίκες δίχως άντρες,

να κάμω και μωρά παιδιά,

 να κλαιν' δίχως μανάδες,

 να κλαιν' τη νύχτα για νερό,

και την αυγή για γάλα,

 και τ' αποδιαφωτίσματα

τη δόλια τους τη μάνα...

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ  τηλεοπτική σειρά Έμποροι των εθνών,  ο Ξυλούρης ερμηνεύει για τους τίτλους το τραγούδι «Ήτανε μια φορά μάτια μου» Το δικτατορικό καθεστώς επιβάλλει να αφαιρεθεί η φωνή του και να παίζεται μόνο η μουσική. Πολύ αργότερα και μετά από επίμονη παρέμβαση του Φέρρη, θα ακουστεί και η φωνή του στη σειρά. 

Στίχοι: Κώστας Φέρρης Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

Ήτανε μια φορά μάτια μου κι έναν καιρό

μια όμορφη κυρά  αρχόντισσα να σε χαρώ

Μια μικροπαντρεμένη κόρη ξανθή

 τον κύρη της προσμένει βράδυ πρωί

Ένα Σαββάτο βράδυ καλέ μια Κυριακή

 τον ήλιο το φεγγάρι, καλέ, παρακαλεί

 Ήλιε μου φώτισέ τον φεγγάρι μου

 πάνε και μίλησέ του για χάρη μου

......

• Ήτανε Μια Φορά... Και Έμεινε Για Πάντα!

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης

Έβαλε ο Θεός σημάδι

παλικάρι στα Σφακιά

 κι ο πατέρας του στον Άδη

 άκουσε μια τουφεκιά.

Της γενιάς μου βασιλιά,

 μην κατέβεις τα σκαλιά.

Πιες αθάνατο νερό

να νικήσεις τον καιρό.

.....

Το 1976, η Γαλλική Μουσική Ακαδημία Charles Cross θα του απονείμει το 1ο βραβείο στην κατηγορία της Διεθνούς Λαϊκής Μουσικής, για την ερμηνεία του στα Ριζίτικα. 

Το 1979 ο Νίκος Ξυλούρης αντιλήφθηκε ότι έχει όγκο στους πνεύμονες με μετάσταση στον εγκέφαλο. Μεταβαίνει στο «Μεμόριαλ» της Νέας Υόρκης για να χειρουργηθεί και επιστρέφει στην Αθήνα, μετά από αλλεπάλληλες επεμβάσεις, στις αρχές Αυγούστου. Τελικά έχασε τη μάχη στο αντικαρκινικό νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980, σε ηλικία μόλις 43 χρονών.

Οι μεγάλες προσωπικότητες τελικά έχουν ολιγόχρονη ύπαρξη!!! 

Με τη φωνή και το ήθος του σημάδεψε οτιδήποτε Κρητικό και Ελληνικό  με ε ι λ ι κ ρ ί ν ε ι α 

και α ν ι δ ι ο τ έ λ ε  ι α! 

Πώς να σωπάσω μέσα μου

 την ομορφιά του κόσμου;

Ο ουρανός δικός μου

 η θάλασσα στα μέτρα μου

 Πώς να με κάνουν να τον δω

τον ήλιο μ’ άλλα μάτια;

Στα ηλιοσκαλοπάτια

Μ’ έμαθε η μάνα μου να ζω...

 Στου βούρκου μέσα τα νερά

 ποια γλώσσα μου μιλάνε αυτοί

που μου ζητάνε να χαμηλώσω τα φτερά;

   https://www.youtube.com/watch?v=r2MIkNuf1sI&t=23s

 

ΔΕΝ ΣΩΠΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΙ !!!!