Νίκος Ξυλούρης 1936 – 1980 Ψαρονίκος ή Αρχάγγελος της Κρήτης

 Κρητικός για Κρητικό προς όλους τους Έλληνες 

 

Mε ευλάβεια και ιερότητα  ο Αιμιλιανός Σταματάκης έγινε ο ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ  θυμίζοντας ότι οι μεγάλες ΦΩΝΕΣ υπήρξαν μεγάλοι ΑΝΘΡΩΠΟΙ  που δεν υπηρέτησαν/ υπηρετούν απλώς τη σκηνή, αλλά  νοηματοδοτούν βασικά στοιχεία του νεοελληνικού πολιτισμού συνεχίζοντας μια τοπική και εθνική παράδοση!

Οι νεότεροι καλλιτέχνες, μουσικοί, τραγουδοποιοί, ηθοποιοί έχουν βαρύ φορτίο στις πλάτες τους από τους πανάξιους προκατόχους τους. Χρέος τους να το  κουβαλήσουν, να το αναδείξουν, να το συνεχίσουν. Αξιόλογοι όλοι οι συντελεστές της μουσικοθεατρικής παράστασης  απ έδειξε  αγάπη, αφοσίωση, ταλέντο. 

    Η ανάδειξη του Ξυλούρη οφείλεται στο ριζίτικο τραγούδι του «Ανυφαντού» και το πρόσωπο που τον ανακάλυψε και τον ανέδειξε ήταν ο διευθυντής της δισκογραφικής εταιρείας Κολούμπια Τάκης Λαμπρόπουλος, ο οποίος τον ηχογράφησε σε ένα γαμήλιο γλέντι στα Ανώγεια κι έστειλε την κασέτα στον συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο που βρισκόταν τότε στο Παρίσι, προκειμένου να ακούσει τη φωνή του Ανωγειανού λυράρη. 

Νίκος Ξυλούρης 

......... 

Να σε φιλήσω θέλω εγώ

'πο κάτω στο πηγούνι

 εκεια που παίζει και χτυπά

 του τράγου το κουδούνι.

Να πας να βρεις ένα παπά

μεγάλο ξεμολόγο

και πες του πως μ' αρνήθηκες

χωρίς κανένα λόγο

Εκομποδέσαν οι κλωστές

 μπερδέψανε στο χτένι

 κι αρρώστησε η Ανυφαντού

να λύνει και να δένει.

Το προσωνύμιο «Αρχάγγελος» του το είχε δώσει η ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ αφού κάθε φορά που ανέβαινε στη σκηνή να τραγουδήσει έλεγε: «Αυτός ο άνθρωπος είναι μαγικός… Έχει μια αρχαγγελική μορφή…>>

Φίλοι κι αδέλφια - 1974 ( Το μεγάλο μας τσίρκο )* Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος 

 Φίλοι κι αδέλφια, μανάδες, γέροι και παιδιά

στα παραθύρια  βγείτε και θωρείτε

 ποιοι περπατούν στα σκοτεινά και σεργιανούνε στα στενά

 φίλοι κι αδέλφια, μανάδες, γέροι και παιδιά.

 Γράφουν σημάδια, μηνύματα στο βασιλιά

σα δε φωνάξεις έβγα να το γράψεις να μη σ’ ακούσουν τα σκυλιά

βγάλε φωνή χωρίς μιλιά σημάδια και μηνύματα στο βασιλιά

...... 

 Γη παιδεμένη με σίδερο και με φωτιά,

 για κοίτα ποιον σου φέρανε καημένη

να σ’ αφεντεύει από ψηλά,

 τα κρίματά σου είναι πολλά,

 γη που το σίδερο παιδέψαν κι η φωτιά.

Καίει το φυτίλι, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά, κάνουν βουλή συντακτική

και γράφουν το θέλημά τους στα χαρτιά κι η κοσμοθάλασσα πλατιά,

κάνουν βουλή, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά.

Τον Νοέμβριο του 1973, είναι μέσα στο Πολυτεχνείο και τραγουδά μαζί με τους φοιτητές, «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί». 

Στίχοι: Παραδοσιακό Μουσική: Παραδοσιακό 

Πότε θα κάμει ξαστεριά,

 πότε θα φλεβαρίσει,

 να πάρω το ντουφέκι μου,

 την έμορφη πατρόνα,

να κατεβώ στον Ομαλό,

στη στράτα του Μουσούρου,

να κάμω μάνες δίχως γιους,

 γυναίκες δίχως άντρες,

να κάμω και μωρά παιδιά,

 να κλαιν' δίχως μανάδες,

 να κλαιν' τη νύχτα για νερό,

και την αυγή για γάλα,

 και τ' αποδιαφωτίσματα

τη δόλια τους τη μάνα...

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ  τηλεοπτική σειρά Έμποροι των εθνών,  ο Ξυλούρης ερμηνεύει για τους τίτλους το τραγούδι «Ήτανε μια φορά μάτια μου» Το δικτατορικό καθεστώς επιβάλλει να αφαιρεθεί η φωνή του και να παίζεται μόνο η μουσική. Πολύ αργότερα και μετά από επίμονη παρέμβαση του Φέρρη, θα ακουστεί και η φωνή του στη σειρά. 

Στίχοι: Κώστας Φέρρης Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

Ήτανε μια φορά μάτια μου κι έναν καιρό

μια όμορφη κυρά  αρχόντισσα να σε χαρώ

Μια μικροπαντρεμένη κόρη ξανθή

 τον κύρη της προσμένει βράδυ πρωί

Ένα Σαββάτο βράδυ καλέ μια Κυριακή

 τον ήλιο το φεγγάρι, καλέ, παρακαλεί

 Ήλιε μου φώτισέ τον φεγγάρι μου

 πάνε και μίλησέ του για χάρη μου

......

• Ήτανε Μια Φορά... Και Έμεινε Για Πάντα!

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης

Έβαλε ο Θεός σημάδι

παλικάρι στα Σφακιά

 κι ο πατέρας του στον Άδη

 άκουσε μια τουφεκιά.

Της γενιάς μου βασιλιά,

 μην κατέβεις τα σκαλιά.

Πιες αθάνατο νερό

να νικήσεις τον καιρό.

.....

Το 1976, η Γαλλική Μουσική Ακαδημία Charles Cross θα του απονείμει το 1ο βραβείο στην κατηγορία της Διεθνούς Λαϊκής Μουσικής, για την ερμηνεία του στα Ριζίτικα. 

Το 1979 ο Νίκος Ξυλούρης αντιλήφθηκε ότι έχει όγκο στους πνεύμονες με μετάσταση στον εγκέφαλο. Μεταβαίνει στο «Μεμόριαλ» της Νέας Υόρκης για να χειρουργηθεί και επιστρέφει στην Αθήνα, μετά από αλλεπάλληλες επεμβάσεις, στις αρχές Αυγούστου. Τελικά έχασε τη μάχη στο αντικαρκινικό νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980, σε ηλικία μόλις 43 χρονών.

Οι μεγάλες προσωπικότητες τελικά έχουν ολιγόχρονη ύπαρξη!!! 

Με τη φωνή και το ήθος του σημάδεψε οτιδήποτε Κρητικό και Ελληνικό  με ε ι λ ι κ ρ ί ν ε ι α 

και α ν ι δ ι ο τ έ λ ε  ι α! 

Πώς να σωπάσω μέσα μου

 την ομορφιά του κόσμου;

Ο ουρανός δικός μου

 η θάλασσα στα μέτρα μου

 Πώς να με κάνουν να τον δω

τον ήλιο μ’ άλλα μάτια;

Στα ηλιοσκαλοπάτια

Μ’ έμαθε η μάνα μου να ζω...

 Στου βούρκου μέσα τα νερά

 ποια γλώσσα μου μιλάνε αυτοί

που μου ζητάνε να χαμηλώσω τα φτερά;

   https://www.youtube.com/watch?v=r2MIkNuf1sI&t=23s

 

ΔΕΝ ΣΩΠΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΙ !!!!