Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου 2023

ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ-ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ-ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

 



θνήσκω= πεθαίνω

Η ιδιότητα του θνητού = ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ αντίθ. αθανασία

π.χ. Ο αριθμός των νεκρών από μια νόσο αποκαλείται θνητότητα.

αγγλικά : fatality ή death rate.

Θνήσιμος = αυτός που μπορεί να πεθάνει

ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ αντίθ. γεννητικότητα

 η αναλογία που υπάρχει ανάμεσα στον αριθμό των θανάτων και στο σύνολο του πληθυσμού σε ορισμένο τόπο και χρόνο/  το σύνολο των θανάτων που συμβαίνουν σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και που οφείλονται στην ίδια αιτία

Με τη λέξη θνησιμότητα δηλώνουμε γενικότερα τον αριθμό θανάτων ασχέτως νόσου καθώς και την αναλογία θανάτων και ζώντων (πληθυσμού) ή θανάτων και γεννήσεων.

π.χ. Στις υπανάπτυκτες χώρες παρατηρείται υψηλή παιδική θνησιμότητα».

αγγλικά mortality / γαλλ. mortalité

Όσο διαρκεί ένα ποίημα, είτε για τον ποιητή είτε για τον αναγνώστη, μπορεί ο καθένας μας να διαρρήξει για λίγο την θνητότητα της ύπαρξής του και να “αγκαλιάσει” την ασύλληπτη, για τον ανθρώπινο νου, έννοια της αιωνιότητας /της μοναδικότητας του ανθρώπου!!!

Τι θα ήθελες να είσαι; ΠΟΙΗΤΗΣ ή ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ;

Π Ο Ι Η Μ Α!!!

Για τη Δημουλά ο κάθε άνθρωπος κάτι κρύβει. Ακόμα και ο ποιητής.

«Νιώθω πως ένας άνθρωπος που γράφει, πίσω από όλα αυτά που γράφει και μοιάζει να θέλει να φανερώσει, κάτι επιθυμεί να κρύψει. Δεν είναι ειλικρινής. Η αλήθεια του δεν είναι αλήθεια. Απλά δεν επινοεί ψεύτικους τρόπους για να την διατυπώσει. Τα πράγματα είναι κρυμμένα ακόμα και από τον ίδιο».

Όσο για τη μνήμη; Στον «Πληθυντικό Αριθμό» αναφέρει:

«Η μνήμη,

κύριο όνομα των θλίψεων,

ενικού αριθμού,

μόνον ενικού αριθμού

και άκλιτη.

Η μνήμη, η μνήμη, η μνήμη».

Η μνήμη  είναι υπεύθυνη για τον ανθρώπινο πόνο, καθώς οι αναμνήσεις μπορούν να συνθλίψουν τον άνθρωπο. Όσο για όσα «θάβουμε» μέσα μας και τα βλέπουμε μετά από λίγο καιρό να επιστρέφουν; Η ποιήτρια έχει την εξήγηση:

«Μνήμη και λήθη συνεργάζονται. Η μία δίνει στη άλλη ό,τι της περισσεύει, ό,τι της είναι πολύ. Όταν η μνήμη παραφορτωθεί, περνάει τα δεδομένα της στη λήθη. Η λήθη έχει το ανεπιθύμητο. Μέσα σ’ αυτή υπάρχουν αισθήματα και αναμνήσεις που δε μπορεί να καταφάει και τα επιστρέφει στη μνήμη. Υπάρχουν αναμνήσεις που ενοχλούν τη λήθη, γι’ αυτό και ξεχνάμε για λίγο καιρό και μετά οι αναμνήσεις επιστρέφουν. Η λήθη δεν τις αντέχει και τις επιστρέφει στη μνήμη».

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ καταλήγει σε ένα ανέκδοτο ποίημα που έγραψε 19 χρονών με τίτλο Αγαπάω

....

Αγαπώ σε τούτον τον κόσμο ό, τι κλαίει

Γιατί μοιάζει με μένα.

Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου 2023

Ελύτης: O αρχιτέκτων μηχανικός του στερητικού άλφα των μεταφράσεων.

 


 



Κάποτε βρέθηκε ένα ημερολόγιο δύο γλωσσών,

οι οποίες αποπειράθηκαν να κινηθούν προς

τα γαλαζοπράσινα νερά του Ελύτη για να

μεταφράσουν με τον δέοντα σεβασμό το Μονόγραμμά του.

Στο ημερολόγιο πλοίου τους έγραφαν,

Tόπος αναχώρησης: Αγγλία” η μία,”Tουρκία” η άλλη,

“Τόπος συνάντησης : το κέρινο επισφραγισμένο Μονόγραμμα του Ο. ΕΛύτη”.

“Γλώσσα γραφής : η μητρική των απογόνων του δημιουργού, ΕΛ-ληνική.

    Προ απόπλου, έλαβαν τα απαραίτητα εφόδια και εμπλουτίζοντας τα γνωσιολογικά

τους αμπάρια, ετοιμάστηκαν να ανοίξουν πανιά με προορισμό την νήσο του

Μονογράμματος, όπου αυτοκράτειρα ήταν η  γλώσσα η ελληνική, καθισμένη  σε

σκαλιστό θρόνο που είχε κατασκευάσει ο ίδιος ο Ελύτης από όστρακο και φίλντισι.

Αποπλέουσες η μία από τον βορρά και η άλλη από την ανατολή, καθόρισαν ως σημείο

συναντήσεως το Αρχιπέλαγος. Σκέφτηκαν ότι και οι δυο μαζί, θα ήταν ευκολότερο να

αντιμετωπίσουν η μια τα κενά και τις αμφιβολίες της άλλης.


    Καθώς άρχισαν να προσεγγίζουν προς την αφροστόλιστη νήσο του Ελύτη, ένα

αιγαιοπελαγίτικο αεράκι με αρώματα νυχτολούλουδου και ανθισμένων

 σαλκιμίων, που του δάνεισαν την δροσιά τους τα κύματα, άγγιξε το σώμα των

 γλωσσών και αφού περιπλανήθηκε επιδερμικά πάνω τους, εισχώρησε έως το βάθος

 της ψυχής τους, κάνοντας τις αισθήσεις τους να μουδιάσουν, σαν να τις είχε πλέον

υποτάξει με ξόρκια η Κίρκη και μια φωνή γλυκιά, σαν κάτι δυνατότερο από ψίθυρος,

 που σχηματιζόταν από τον άνεμο που τριγυρνούσε ανάμεσα στα κατάρτια,

ακούστηκε να λέει:          

               «Θα πενθώ πάντα μ’ακούς; για ΄σένα, μόνος, στον Παράδεισο».   

Οι γλώσσες κοιτάχθηκαν άλαλες, σαστισμένες, γεμάτες αναρίθμητα ερωτηματικά

Και ένα πώς, που έμοιαζε σχεδόν αβοήθητο! πώς να εξηγήσουν αυτό το πένθος του

Πάντα; της δήλωσης του αιώνιου; και ύστερα το κόμμα, αυτό το μικροσκοπικά

τεράστιο σημείο στίξης και σιγής, που στέκεται εκεί ως βάλσαμο, επιτρέποντας στο

σφιγμένο διάφραγμα να πάρει μια βαθιά ανάσα, πριν ξεσπάσει από το στόμα το

                                                           «μ’ ακούς;»,

το εστεμμένο εξομολογητικό ερωτηματικό απόγνωσης που ψάχνει την επιβεβαίωση, κάνει τα

μάτια να βουρκώνουν και μοσχοβολά ψυχή;

    Έπειτα άλλο ένα κόμμα, σαν να επιθυμεί να μεταγραφεί σε λέξη θλιμμένη με ωμέγα,

ένα μι που της λείπει η περισπωμένη για να ολοκληρωθεί,  κι όμως τηρεί σταθερά την

θέση του, για να ακολουθήσει η χάρις, όχι η αιτία, «για ΄σένα», και εν συνέχεια ο τόπος.

 Το παραδείσιο τέλος, η εμμελώς (μέλος-μουσική) τελείωση όλων πλην του Ελύτη,

που ζητά το ελάχιστο  και τιμωρείται με το μέγιστο καθώς στο ελάχιστο τελειώνεται

και στο παραδεισένιο μέγιστο τελειώνει μόνος, κενός, έρημος να σιγοψιθυρίζει

 «να σε βλέπω μισή να περνάς στο νερό και μισή να σε κλαίω στον Παράδεισο».

    Οι γλώσσες υποκλίθηκαν στο μεγαλείο του σφραγισμένου με το Έψιλον και το 

Λάμδα της ελληνικής γλώσσας  Μονογράμματος κι εφόσον δεν κατάφεραν να 

αποδώσουν διαισθητικά την μετάφραση, επανέπλευσαν στους λιμένες τους έχοντας

«την ανταύγεια στο πρόσωπό του νερού του τρεμάμενου» και

άλυτα τα μυστήρια του θαύματος, αντιλαμβανόμενες ότι αποπειράθηκαν κάτι που

τις ξεπερνούσε.

 

«…ελιά και λουΐζα, μάρμαρο και πευκώνας, νεράντζι και θαλασσόβραχος, πάντοτε στα όρια του θαύματος.» Ο. Ελύτης



                                                                                                                                     Π.Κ





Δευτέρα 4 Σεπτεμβρίου 2023

ΟΠΕΝΧΑΪΜΕΡ επιστήμονας για την ανθρωπότητα ή άνθρωπος για την επιστήμη;

 

ΡΟΜΠΕΡΤ ΟΠΕΝΧΑΙΜΕΡ-Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ 

των  Sherwin Martin J. & Bird Kai  

Η έρευνα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου διήρκεσε 25 χρόνια.  Η ιστορία του Οπενχάιμερ υπενθυμίζει ότι η εθνική ταυτότητα των Η.Π.Α. παραμένει στενά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό της πυρηνικής εποχής.Αμφίσημη προσωπικότητα ( 1904-1967 )ο πατέρας της ατομικής βόμβας  όπως αμφίσημη είναι και η τεχνολογία. Ένα αμυντικό ή επιθετικό όπλο δεν παύει να είναι πάντοτε όπλο. Άραγε στο βωμό του κέρδους ή της επιβίωσης;  Οι αναζητήσεις μιας ιδιοφυίας αλλά και το βλέμμα ενός τρελού!  Για τους φιλελεύθερους συμβόλιζε τον άνθρωπο που αποκάλυπτε το ανήθικο πρόσωπο της Δεξιάς. Για τους πολιτικούς του εχθρούς ήταν ένας κομμουνιστής, ένας αποδεδειγμένος ψεύτης.Γοητευτικός, μανιώδης καπνιστής, ψηλός και αδύνατος, γνώστης των αρχαίων ελληνικών, φίλος της γαλλικής και ρωσικής λογοτεχνίας, λάτρης της ποίησης και του γυναικείου φύλου: ένας εθνικός ήρωας, υπόδειγμα επιστήμονα-δημόσιου λειτουργού.Ήταν ένας λαμπρός άνδρας που βίωσε τόσο τον θρίαμβο όσο και την τραγωδία.

 

 Ο ίδιος ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ έλεγε «Δεν θα  φοβηθούν την ατομική ενέργεια  ώσπου να την καταλάβουν. Και δεν θα την καταλάβουν ώσπου να τη χρησιμοποιήσουν. Με τη θεωρία φτάνεις μόνο μέχρις ενός σημείου.»

Η πρώτη δοκιμή ατομικής βόμβας έγινε στην έρημο του Alamogordo στο Νέο Μεξικό στις 16 Ιουλίου 1945 – με το κωδικό όνομα «Trinity». Ο Οπενχάιμερ ανέφερε αργότερα ότι του έφερε στο μυαλό αυτά τα λόγια από την Μπαγκαβάντ Γκίτα: «Τώρα έγινα ο Θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων».

Σε μια συνέλευση στο Λος Άλαμος στις 6 Αυγούστου (το βράδυ του βομβαρδισμού της Χιροσίμα), ο Οπενχάιμερ εξέφρασε τη λύπη του που το όπλο δεν ήταν διαθέσιμο εγκαίρως για να χρησιμοποιηθεί εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας. Ωστόσο, ο ίδιος και πολλοί από το προσωπικό του προγράμματος ήταν αναστατωμένοι για τον βομβαρδισμό του Ναγκασάκι, καθώς δεν θεωρούσαν ότι η δεύτερη βόμβα ήταν απαραίτητη από στρατιωτική άποψη.






 

Ο Κρίστοφερ Νόλαν ο σεναριογράφος-σκηνοθέτης της ταινίας δηλώνει  «Ήθελα να μεταφέρω το κοινό στο μυαλό και την εμπειρία ενός ανθρώπου που βρέθηκε στο κέντρο της μεγαλύτερης αλλαγής στην ιστορία.Είτε μας αρέσει είτε όχι, ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ είναι το πιο σημαντικό πρόσωπο που έζησε ποτέ. Δημιούργησε τον κόσμο στον οποίο ζούμε, καλώς ή κακώς. Και πρέπει να δούμε την ιστορία του για να τον πιστέψουμε». 

Βραβεύτηκε, τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του ως διευθυντής του Λος Άλαμος,  με το Μετάλλιο Αξίας από τον πρόεδρο Χάρι Σ. Τρούμαν το 1946. Την στιγμή της βράβευσης, ο Οπενχάιμερ είπε: «Κύριε πρόεδρε, έχω αίμα στα χέρια μου» αλλά και κατηγορήθηκε , εξευτελίστηκε το 1954   ως επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια των Η.Π.Α.για προηγούμενη εμπλοκή του με κομμουνιστικές οργανώσεις, με ισχυρισμούς ότι ήταν κατάσκοπος της Σοβιετικής Ένωσης.Μία δεκαετία μετά από την ακρόαση του 1954, ο πρόεδρος Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι του απένειμε το βραβείο «Ενρίκο Φέρμι» ως χειρονομία πολιτικής αποκατάστασης.Μαζί με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, τον Μπέρτραντ Ράσελ και τον Τζόζεφ Ρότμπλατ, ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ ίδρυσε την Παγκόσμια Ακαδημία Τέχνης και Επιστήμης το 1960.

Ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Φυσικής τρεις φορές, το 1945, το 1951 και το 1967, αλλά δεν το κέρδισε ποτέ.

Η ταινία ξεκινάει με τον Προμηθέα και τη φωτιά και τελειώνει με το διάλογο του Αϊνστάιν και του Οπενχάϊμερ για την αξία του  δώρου  στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού.

Ας μην ξεχνάμε και τα λόγια του Σεφέρη: Η μηχανή δεν έχει ούτε ήθος , ούτε ύφος!!!

Από τον άνθρωπο, από τον χειριστή, από τον ιστορικό, από τον πολιτικό,  από τον αναγνώστη, από τον κριτικό θεατή εξαρτώνται όλα!!!

Η πολιτική φιλοσοφία και η ηθική είναι υποδιαιρέσεις της πρακτικής φιλοσοφίας. Ποια θα επικρατήσει;

Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 2023

Νulla dies sine linea ΠΛΙΝΙΟΣ ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ

 Gaius Plinius Secundus, Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, 23 μ.Χ. - 79 μ.Χ.συγγραφέας, φυσιοδίφης, φιλόσοφος, στρατιωτικός, ναυτικός διοικητής. Δίπλα στον ΚΙΚΕΡΩΝΑ και στο ΒΙΡΓΙΛΙΟ. 





Έγραψε την εγκυκλοπαιδική «Φυσική Ιστορία» Naturalis Historia, 166 τόμοι. Ο Λικίνιος, legatus της Ισπανίας, μάταια προσφέρθηκε να το αγοράσει για χρηματικό ποσό ισοδύναμο με περισσότερα από 300.000 ευρώ.

Ο ανιψιός του  Πλίνιος ο Νεότερος, έστειλε επιστολή στον Τάκιτο όπου γράφει για το θείο του :

«Ξεκινούσε να εργάζεται πριν την αυγή... Δε διάβαζε τίποτε χωρίς να κρατά σημειώσεις. Συνήθιζε να λέει ότι δεν υπήρχε βιβλίο τόσο κακό ώστε να μην περιέχει κάτι που να έχει αξία. Στο σπίτι του μόνο την ώρα που περνούσε στο λουτρό του δεν μελετούσε, κι όταν ταξίδευε, λες και δεν είχε άλλες φροντίδες, αφοσιωνόταν μόνο στη μελέτη. Κοντολογίς, θεωρούσε σπαταλημένο όλο τον χρόνο που δεν αφιερωνόταν στη μελέτη».

Επίσης γράφει για τη φιλοπεριέργεια και φιλομάθειά του ότι έγινε αιτία θανάτου του αφού πλησίασε πολύ κοντά στο Βεζούβιο, πέθανε «αφού ανέπνευσε δηλητηριώδη αέρια εκπεμφθέντα από το ηφαίστειο». Ωστόσο, οι Σταβίες απείχαν 16 χιλιόμετρα από τον κρατήρα και οι σύντροφοί του δεν έπαθαν τίποτε, επομένως είναι πιθανότερο ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος να πέθανε από άλλη αιτία, καθώς ήταν παχύσαρκος.

Η πλίνια έκρηξη πλέον αναφέρεται σε μία πολύ βίαιη έκρηξη ηφαιστείου, της οποίας η στήλη της σποδού φθάνει μέχρι τη στρατόσφαιρα.   Η «υπερπλίνια» ("ultra-plinian") αναφέρεται στο βιαιότερο δυνατό τύπο όπως της καταστροφής του Κρακατόα. 



Η Naturalis Historia συνοψίζει όλες τις γνώσεις της εποχής του με διάσπαρτα προγενέστερα ελληνικά και λατινικά συγγράμματα. Στοιχεία μεταφυσικής, αστρονομίας,  μαθηματικών,  γεωγραφίας,  εθνογραφίας, ανθρωπολογίας, ζωολογίας, φυτολογίας, βοτανολογίας, φαρμακολογίας, ιατρικής, ηφαιστειολογείαςορυκτολογίας, αλλά και γλυπτικής,  ζωγραφικής, αρχιτεκτονικής… 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ της Φυσικής Ιστορίας εν συντομία:

Βιβλίο 1: πρόλογος, κατάλογος περιεχομένων και πηγές.

Βιβλίο 2: αστρονομία, μετεωρολογία.

Βιβλία 3-6: γεωγραφία και εθνογραφία.

Βιβλίο 7: ανθρωπολογία και ανθρώπινη φυσιολογία.

Βιβλία 8-11: ζωολογία: θηλαστικά, ερπετά, θαλάσσια ζώα, πτηνά, έντομα.

Βιβλία 12-27: βοτανική: γεωργία, κηπουρική (ιδιαίτερα της αμπέλου και της ελιάς), ιατρική.

28-32 φαρμακολογία, μαγεία, περί ύδατος, περί υδρόβιας ζωής.

33-37: εξόρυξη και ορυκτολογία, ειδικά όπως εφαρμόζεται στη ζωή και στην τέχνη, χρυσοχοΐα, αργυροχοΐα, γλυπτική σε χαλκό, ζωγραφική, πρωτότυπα, γλυπτική σε μάρμαρο, πολύτιμοι και ημιπολύτιμοι λίθοι.

 «αληθινή δόξα είναι να κάνεις αυτό που αξίζει να γραφεί, και να γράφεις αυτό που αξίζει να διαβαστεί».