Σάββατο 28 Οκτωβρίου 2023

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες




 

Τα μεγάλα εθνικά ιδανικά, όταν ανθίζουν και ζούνε στο σπίτι του καθενός, ο ποιητής τούς χτίζει παλάτια. Τα μεγάλα εθνικά ιδανικά, όταν ξεπέφτουν, και ο καθένας τα διώχνει από το σπίτι του, ο ποιητής τα παίρνει στο καλύβι του και άσυλο τους δίνει.

 

Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες,

ακούστε με κι εμένα:

Μας ήβραν χρόνια δίσεχτα,

 στενά, καταραμένα.

 Έργα δεν έχω, τίποτε

που αξίζει να σας φέρω·

 κρύος, άπραγος δεν ξέρω

 παρά να τραγουδώ.

Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες,  

κι εσείς, οι φυτρωμένοι στη γη

που αρήμαχτη έμεινε,

 κι εσείς, ξεριζωμένοι,

—χώματα, οϊμέ! αιματόπνιχτα

της Θράκης, της Ιωνίας!—

 ρημάδια της μανίας

 και της καταστροφής.

Άντρες κι εσείς της Ρούμελης

και του Μοριά βλαστάρια,

χοροί του Αιγαίου, της Ήπειρος 20

βουνά και παλικάρια,

κι εσείς, παρθένες Ιόνιες,

πάντα και ηρώισσα Κρήτη,

 και ω Ρήγισσα Αφροδίτη,

που είσαι της Κύπρος πνοή.    25

 Κι εσύ, Μακεδονίτισσα,

θεία ματιασμένη χώρα,

και η Ρόδος, Δωδεκάνησα

χρυσά και μες στη μπόρα,

 και όπου ναοί, κάμποι, μάρμαρα,     30

 δάφνες ξερές, νέα κρίνα,

 το Μισολόγγι! Αθήνα,

που πάντα ζουν οι θεοί!

Κι εσύ, γη που ήβραν Όμηροι

 σ’ εσέ τον Αχιλλέα,              35

 και που το Ρήγα γέννησες

με τη μεγάλη ιδέα,

χαίρετε, δρόμοι, ερείπια,

ρουμάνια, περιβόλια,

ποτάμια, αραξοβόλια,      40

 ριζώματα, κορφές.

Πατρίδα! Ελλάδες,

παίρνετε νόημ’ από μια και μόνη

λέξη, και αυτή το χαίρε μου

το εκστατικό πυρώνει. 45

Στη λέξη, που σαν άγαλμα

Βωμού φαντάζει,

φέρνω τον ύμνο,

βάγια σπέρνω.

Πατρίδα! Είν’ όλα εκεί.

Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες,  50

ρυθμός ουρανοδρόμος

 ήλιος απαραστράτιστος

 για τα Έθνη κάποιος Νόμος

θα υπάρχει. Και καλότυχος

γύρω ο λαός πλανήτης        55

του Νόμου που μαγνήτης

 υπάκουο τον κρατά.

Δεν απομένει ασάλευτο

 τίποτε, δε γεννιέται,

που να μη ρεύει, τίποτε      60

και που να μη χαλιέται.

Μα πώς από το χάλασμα

πετιέται ξεδιψάστρα

πηγή! Πώς ξαναπλάστρα

είναι κι η οργή, η πληγή!       65

Πως είναι μια η πατρίδα μας

κι είναι παντού όπου πάμε,

 και όπου σταθούμε,

μέσα μας πατρίδα μία γρικάμε,

μία με λογής ονόματα, 70

 πρόσωπα, προσωπίδες.

 Δε ζει χωρίς πατρίδες η ανθρώπινη ψυχή.

Πλάστης του κόσμου ο Πόλεμος,

 όραμα η ευτυχία.        75

 Με τα στοιχειά πας, πάλεμα

 σε τρώει με τα στοιχεία, Πατρίδα!

 Ορθή! Μη λιώνεσαι,

σα δέησης αγιοκέρι!

Με το δαυλί στο χέρι 80

σε σφιχτοζώνει εχθρός.

Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες,

 και μέσα την κοιλάδα

 του δάκρυου εδώ,

κι αντρειεύοντας

από μια πίστη, Ελλάδα!          85

κράχτε, στο νου ριζώστε τη με το Σταυρό,

με δόρυ, Σοφία, Μητέρα, Κόρη,

Παντάνασσα, Αθηνά.

Και ω Βασιλείες γερόντισσες    90

 άγριες Δημοκρατίες,

κάστρα, φυτείες κι ελεύτερων

 και σκλάβων, Πολιτείες,

και απ’ όποια απάνου ονόματα,

 και απ’ όποιο απάνου αγώνα,   95

μια υψώστε, μια κορόνα και βλέπετε ίσα εκεί.

Γνώμες, καρδιές, όσοι Έλληνες,

 ό,τι είστε, μην ξεχνάτε,

δεν είστε από τα χέρια σας    100

μονάχα, όχι. Χρωστάτε

 και σε όσους ήρθαν,

πέρασαν, θα ’ρθούνε,

θα περάσουν.

Κριτές, θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί. 105

Κόκαλα πάτρια μέσα μας

θαφτά, ιερά, μαζί μας

και όπου σεισμοί μάς τίναξαν

 οι εφέστιοι πάντα Θεοί μας.

Πολίτες ας τη χτίσουμε 110

και οπλίτες εδώ και όλοι

του ονείρου εδώ την Πόλη

με την Αγια-Σοφιά.

Η λειτουργία δεν τέλειωσε

κομμένη· για το τέρμα 115

κι αν ξαναρχίσει, 

ατέλειωτη ξανά θα βρει το γέρμα,

 για να προσμένουμε άγρυπνοι

 στη νύχτα να προβάλει 

του όρθρου το γέλιο πάλι    120

που προμηνάει το φως.

                                                                       (Από το Δωδεκάλογο του Γύφτου, 1925)


Κυριακή 15 Οκτωβρίου 2023

ΗΡΩ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ, Αγάπη πικραμύγδαλο

 


 Τον Ιούνιο του '80, ένα συμβάν στάθηκε η αφορμή να αλλάξουν σχέδια, να πεθάνουν παιδικές φιλίες, να λησμονηθούν εφηβικά όνειρα. Η προδοσία συναντήθηκε με τα μυστικά, κι αυτός ο συνδυασμός ήταν πιο επικίνδυνος κι από στραβοπάτημα στην άκρη του γκρεμού.[...]
Οι δύο κεντρικοί ήρωες, μέσα από μία διαδρομή είκοσι και πλέον χρόνων, δοκίμασαν μεθόδους που αγνοούσαν τις οριζόντιες διαστάσεις, δίνοντας τη μεγαλύτερη προσοχή τους στο βάθος. Με σύμμαχο την ισχυρή αγάπη βρέθηκαν σε έναν τόπο και μοιράστηκαν τους πικρούς καρπούς της αμυγδαλιάς. Στον τόπο που κάθε ατομική έννοια, κάθε φυσικός αριθμός, κάθε ακριτόμυθη αναφορά παύουν να ισχύουν. Εκεί που υπάρχει μόνο το "υπερβαίνω" και το "διαλογίζομαι", κι ανάμεσά τους το ένστικτο. (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

 

 Από την όψη του δένδρου, δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τις πικραμυγδαλιές από τις γλυκιές αμυγδαλιές, παρά μόνο, όταν γεύεσαι τον καρπό τους.

Από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου δεν μπορείς να ξεχωρίσεις αν οι δεκαετίες του 80 και 90 ήταν ξένοιαστες  ή καταπιεσμένες  παρά μόνο όταν ταυτίζονται με τη νιότη σου.

Τα πικραμύγδαλα περιέχουν τη  βιταμίνη B17  που είναι  ίσως η πιο ισχυρή αντικαρκινική βιταμίνη της φύσης. Η πικρή τους γεύση τα κάνει ανεπιθύμητα, όμως η αντικαρκινική αξία τους είναι πραγματικά τεράστια.Οι βασικοί ήρωες του βιβλίου ο Γιάννος και η Κελαινώ θα μοιραστούν ή θα καταχραστούν τη γεύση τους; 

Τότε που φτιάχναμε δακτυλίδια από πευκοβελόνες...

 

 


Τότε που οι ασφόδελοι θύμιζαν επικίνδυνο παιχνίδι  παι- δικό ...




Τότε που νοιαζόμασταν για το χάρτινο κουτί με τα γατάκια... όταν έβρεχε...



ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ,

Τάσος Λειβαδίτης, Σὲ περιμένω παντοῦ

Κι ἂν ἔρθει κάποτε ἡ στιγμὴ νὰ χωριστοῦμε, ἀγάπη μου,
μὴ χάσεις τὸ θάρρος σου.
Ἡ πιὸ μεγάλη ἀρετὴ τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι νὰ ᾿χει καρδιά.
Μὰ ἡ πιὸ μεγάλη ἀκόμα, εἶναι ὅταν χρειάζεται
νὰ παραμερίσει τὴν καρδιά του.

 

Η συγγραφέας με γυναικεία ματιά μάς προσφέρει πολλές μπουκίτσες με εφηβικά σκιρτήματα και μάς ξεδιψάει με ένα ποτό καθάριο, δροσερό, αείζωον ...αυτό της ξενοιασιάς όπου οι σιωπές κρύβουν επιλογές ζωής ...ευτυχισμένης;

Τετάρτη 11 Οκτωβρίου 2023

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΠΟΙΗΣΗ


ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ = τέχνη του βίου       ΠΟΙΗΣΗ= τέχνη της ζωής 

πού βρίσκεται η αλήθεια; 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ 1926 - 1990 ... ούτε συνηθισμένος πιστός ούτε κλασικός επαναστάτης ...ανάμεσα στην ποίηση και στη φιλοσοφία 

Όσο κρατήσει η ζωή κρατεί κι ο θάνατος.

 Ώρα να σκεφτώ τα μελλούμενα

σωριασμένα αιφνίδια στο χθες.

Φοβερή ασυνέχεια: ο πλούτος μου είναι το στήθος μου.

Γι αυτό ποτέ δεν παζάρεψα το ηλιοβασίλεμα

και ταξιδεύω σίγουρος,

όσο η μίνθη ταξιδεύει και το ασπροθύμαρο.




Ῥομαντικὸς ἐπίλογος

Μὴ μὲ διαβάζετε ὅταν δὲν ἔχετε
παρακολουθήσει κηδεῖες ἀγνώστων
ἢ ἔστω μνημόσυνα.
Ὅταν δὲν ἔχετε
μαντέψει τὴ δύναμη
ποὺ κάνει τὴν ἀγάπη
ἐφάμιλλη τοῦ θανάτου.
Ὅταν δὲν ἀμολήσατε ἀϊτὸ τὴν Καθαρὴ Δευτέρα
χωρὶς νὰ τὸν βασανίζετε
τραβώντας ὁλοένα τὸ σπάγγο.
Ὅταν δὲν ξέρετε πότε μύριζε τὰ λουλούδια
ὁ Νοστράδαμος.
Ὅταν δὲν πήγατε τουλάχιστο μιὰ φορὰ
στὴν Ἀποκαθήλωση.
Ὅταν δὲν ξέρετε κανέναν ὑπερσυντέλικο.
Ἂν δὲν ἀγαπᾶτε τὰ ζῶα
καὶ μάλιστα τὶς νυφίτσες.
Ἂν δὲν ἀκοῦτε τοὺς κεραυνοὺς εὐχάριστα
ὁπουδήποτε.
Ὅταν δὲν ξέρετε πῶς ὁ ὡραῖος Modigliani
τρεῖς ἡ ὥρα τὴ νύχτα μεθυσμένος
χτυποῦσε βίαια τὴν πόρτα ἑνὸς φίλου του
γυρεύοντας τὰ ποιήματα τοῦ Βιγιὸν
κι ἄρχισε νὰ διαβάζει ὦρες δυνατὰ
ἐνοχλώντας τὸ σύμπαν.
Ὅταν λέτε τὴ φύση μητέρα μας καὶ ὄχι θεία μας
Ὅταν δὲν πίνετε χαρούμενα τὸ ἀθῶο νεράκι.
Ἂν δὲν καταλάβατε πῶς ἡ Ἀνθοῦσα
εἶναι μᾶλλον ἡ ἐποχή μας.
ΠΡΟΣΟΧΗ
ΧΡΩΜΑΤΑ
Μὴ μὲ διαβάζετε
ὅταν
ἔχετε
δίκιο.
Μὴ μὲ διαβάζετε ὅταν
δὲν ἤρθατε σὲ ρήξη μὲ τὸ σῶμα…
Ὥρα νὰ πηγαίνω
δὲν ἔχω ἄλλο στῆθος.